Jesuh Cu Biaknak Founder Dang Vialte Nak In A Ngan Deuh

Biadomhnak:

                    

Hramthoknak le donghnak a ngei lomi biaknak founder cu Jesuh lawng a si. Jesuh Khrih Chuahning le thihning bantukin a chuahmi le a thimi biaknak founder dang an um lo. Jesuh a nun tlukin a tlingmi le soi awk um loin a nung khomi biaknak founder dang an um lo. Jesuh bantukin vawlei misual sual thianhnak caah a nunnak raithawitu biaknak dang founder an um lo. Thawhthannak in thihnak cungah a nawlngeihnak a langhter khotu, Jesuh bantuk biaknak founder dang an um lo.

Jesuh cu Islam Founder Muhammad Nak In A Sang Deuh

Muslim (Islam) biaknak founder cu prophet Muhammad a si. Muhammad nihhin Jesuh le Moses chimmi “Pathian cu pakhat a si, Pathian cu van le vawlei sertu a si, ti le Pathian cu van le vawlei zawh leng a si, timi hi a zumh ve. Islam biaknak le khrihfa Baibal hi aa khahnak tampi a um. Tahchunhnak ah Abraham nih Hargar le a fapa Ishmael a dawi hna hlan Genesis 1-16 tiang ahhin cun kan Baibal chimning he aa khat ngawt. Sihmanhsehlaw Genesis 16 hnu khin, khrihfa Baibal nih Isak kongin a zulh i, Islam cawnpiaknak nih, Abraham inn a chuah tak hnu in, Ishmael cungah zeidah a cang, titu biapi in a hun chim ve. Prophet Muhammad cawnpiaknak cu then nga ah then khawh a si:

1. Allah lawng hi a dikmi Pathian a si.

2. Allah nih prophet tampi a thlah hna cu hna lak ahcun Moses le Jesuh zong an itel ve asinain Allah prophet ngan bik le hnudung cem cu Muhammad a si.

3. Quran hi biaknak cauk vialte lakah nawlngeihnak sang bik ngeitu a si. Nawlbia cauk, Psalms le thawngthabia cauk hna nak in a sang deuh.

4. Pathian le minung karlakah riantuantu vanmi tampi an um, a cheu cu an tha i a cheu cu an chia.

5. Thawhthan niah hodah van a kai lai i, hodah Hell a tla lai ti cu, pumpak cio tuahsernak zohchun in biakhiah a si te lai.Van kainak lam ahcun nikhat ah Shahadah (pathian dang hohmanh an um lo, Allah lawng pathian a si; Mahammad cu Allah prophet a si) voitampi chimnak, nikhat ah voinga thlacam, kum khat ah thla khat rawl ulh, sifak thilpek le hmun thianghlim Mecca tlawnnak hna aa tel.

A. Jesuh Khrih nih Muhammad nak ngan deuh in aa chim:

Muhammad nihcun Allah prophet (minung sawsaw) ka si, a ti. Asinain Jesuh nihcun Pathian ka si, a ti. Jesuh nihcun khuaruahhar thil tampi a tuah nain Muhammad nih khuaruahhar thil a tuah bal lo. Jesuh cu thihnak in a tho than nain Muhammad cu a thi i tho than ti lo.

B. Jesuh Khrih nih a tha deuhmi khamhnak Lam a kan pek:

Muhammad nih khamhnak cokhawhnak lam taktak a chim kho lo. Allah duh zawng le lawmhternak lam tu, a chimh hna. Jesuh nihcun van kainak lam a kan chimh lawng siloin kaikhawhnak ah a herhmi raithawinak vialte a kan tuahpiak dih.

C. Jesuh Khrih nih zohchun awktlak deuhmi nunzia a kan pek:

Prophet Muhammad cu a thih lai kum 10 chung raltuk in a can a hmang. Nupi pali leng ngeih lo dingin a zultu pawl pawl sinah a chimmi a mah lila nih a buar (pali nak tam a ngeih). A mah nih a sermi zulhphung Mecca leiah a kalmi chawlettu hna le hmun thianghlim a tlawngmi hna damiah teihnak in a buar. Teirulchamnak lo dingin mi a cawnpiak nain a mah nih a ral hna sinah teirul a cham fawn. Jesuh nihcun Pathian nawlbia a buar bal lo lawng siloin amah chimmi zong a buar bal lo.

                                

Jesuh Khrih cu Hindu Guru nak in a lianngan deuh:

“Guru” timi cu Hindu biaknak ah cawnpiaktu ngan auhnak min a si. Hindu cathiang hi relnak sawhsawh in theihkhawh a si lo caah Guru sin in, an cawn hrimhrim a hau. Cucaah an nih cu cathiang cawnpiaktu an si caah, ‘mithiang’ an ti hna. Hi mithiang hna hi an thih hnu tiangah, pathian minungah a hung cangmi bantukin, biak zong an biak hna. An cawnpiakmi hna cu minung hi an tuahsernak zulh in, zeitikhmanh ah dong ti lomi hrin-kirnak (reincarnation) in khamh a hau, ti a si. Cu luatkhawhnak ahcun mi pakhat nih a ruahnak kha a mah le mah zeizong vialte a chuahnak Brahman tluk ah aa hmuh khawh tiang a kauhter a hau, tiah an ti. Biadang in chim ahcun pumpak cio nih pathian an sinak an hngalh cio a hau. Cu bantuk hngalhnak cu Yoya tuahnak lawngin hmuh khawh a si, an ti. Yoya hi phun 4 an ngei:

@ Jnana Yoga: hlan lio catial pawl le chunglei lung pekin ruahnak in khamhnak conak.

@ Bhakti Yoga: pathian tampi lakah a hleice in pakhat sinah ipek thopnak in khamhnak conak.

@ Karma Yoga: thil tha tuahnak in khamhnak conak. 

@ Raja Yoga: na pum,na  thawchuah  le ruahnak hna ukkhawhnak caah tuahmi yoga.

A.  Hindu Guru nak in Jesuh Khrih cawnpiaknak a cungnung deuh:

Orthodox hindu pawl nih misifak cu bawmh ding an si lo, zeicatiah sifahnak cu an caah khuaizing chiahpiakmi hrimhrim a si, an ti. Jesuh nihcun “na innpa kha nang mah naa dawt bantuk in va daw hna” tiah a kan cawnpiak. Hi kaa ah innpa a timi hi tanpi a herhmi ati duhnak a si zong a fianter chih fawn. Hindu Guru tam deuh nih an hnuzul pawl phaisa lei le horduhcuainak lei in an eihmuar hna. Guru lakah upat bik cem pakhat asimi Mahatma Gandhi hmanh nihcun pei a nupi tang cungin nu dang cu a ih pi hna cu. Hi bantukin an pumsaduhnak an i sum khawh lo tikah “Kan palh” tiah an sual an i phuang ve ko. Asinain Jesuh cu sual phuan awk a ngei bal lo..a sual bal lo.

B. Jesuh Khrih nih Hindu khamhnak lamnak in a tha deuhmi khamhnak lam a kan cawnpiak:

Hindu cawnpiakning ahcun khamhnak cu hrin-kirnak (incarnation) ah aa vel aa vel i a donghnak ah “moksha”timi hrin-kirnak in luatnak an hmu, tiah an ti. Nain Jesuh nihcun zumhnak thawng lawngin khamh nan si lai, tiah a kan cawnpiak. Zumhnak thawng lawngin khamhnak coding a ti tikah zumh ding mipa a mah Jesuh kha, minung khawhnak  pe khotu Pathian taktak a si zia a tuahsernak in tehte a langhter fawn.

Jesuh khrih cu Buddha nak in a ngan deuh

Buddha biaknak founder cu a min ah Gautama Buddha a si. “Buddha” timi cu “hngalhermi” (enlightened one) tinak a si. A cawnpiaknak hi a tlangpi in the “Four Noble Truths” timi ahhin aa fun:

1. Nun hi harsatnak in a khat.

2. Harsatnak cu rumduhnak le nuamhduhnak nih a chuahpi mi a si.

3. Harsatnak cu duhnak (desire) kan ngeihmi thahnak in tei khawh a si.

4. Duhnak (desire) cu zulhphung 8 zulhnak in thah khawh a si.

 Zulhphung 8:

1.    A hmanmi hngalhnak

2.    A hmanmi duhnak

3.    A hmanmi chimnak

4.    A hmanmi nuning

5.    A hmanmi riantuantuannak

6.    A hmanmi tanlaknak

7.    A hmanmi ruahnak

8.    A hmanmi inunpinak

Buddha cawnpiaknak nih aa tinhmi hi van cung kai le Pathian he umti a si lo; harsatnak, duhnak le ruahnak hman lo vialte a dihtertu nirvana phanh a si. Mahayana Buddha pawl nihcun Guatama cu khawmhtu a si, an ti nain Theravada Buddha pawl nihcun Guatama chimning tein khawhtu cu a si lo, tiah an ti. Guatama nih khawhtu ka si a ti bal lo. A thih lai teah a chimmi cu “Buddha cawnpiaknak nih lam an hmuhsak hna lai; na khamhnak caah nangmah tein tuan” tiah a rak ti hna.

A. Guatama Buddha Cawnpiaknak nak in Jesuh Khrih cawnpiaknak nih ruahchannak tha deuh a pek:

Buddha nihcun nun cu harsatnak lawng a si ko a ti lioah, Jesuh nih nunnak cu Pathian 

laksawng a si caah nuam tein hman awk a si, tiah a ti (John 10:10).

B. Jesuh Khrih nih a tha deuhmi khamhnak lam a kan pek:

Buddha nihcun tha tein na nun ahcun saram tha deuh (minung tbk.) ah naa cang lai i, chia deuh in na nun ahcun saram chia deuh ah naa cang lai, tiah a cawnpiak. Nain minung pakhat cu a thih tikah a mah a thih cang caah saram ah maw, minung ah maw, aa can than zongah a mah a si ti lo: midang a si cang. Asinain Jesuh nih a kan kamhmi khamhnak cu a rawk khomi kan taksa pum hi a rawk kho lomi thlarau pum ah ser i a zungzal in “kan mah” siter tung i a thinga thlarau thawnnak hmangin kan sining thlenpiak hi a si.

                                       

Tlangkawmnak

Khrihfa kan founder Jesuh Khrih cu a chuahning, a thihning, a nunning, a cawnpiakning, a cungah a cangmi thil vialte, a khuaruahar thiltuahmi vialte, prophet hna nih a kong an rak chungmi vialte a tlinning le vawlei tuanbia a lehthal ning dihlak zoh tikah mi lian ngan pakhat sawhsawh siloin minung sinah, Pathian tinhmi a tlinnak hnga, a hung langta mi, Pathian hrimhrim a si ko, ti cu a fiang tuk. Jesuh dah ti lo khawhtu Pathian dang hohmanh an um lo. Jesuh Khrih cu Pathian umchun a si.

Jesuh Khrih Cu Pathian Taktak A Si

Biahmaithi:

Vawlei cungah zumlotu hohmanh kan um lo: zumhmi pakhat khat cu kan ngei cio dih. Pathian dang biami hna he naih deuh deuh in ka um hnu in, khrihfa asilomi poah zumlotu va ti men awk an rak si lo zia, kaa fiang chinchin. An pathian nakin, kan mah khrihfa Pathian a dik deuh zia an chim khawh lo hmanh ah, khrihfa biakmi Jesuh khrih zong an mah biakmi pathian cio lakah pakhat bantuk sawhsawh a si ve zia an chim tikah, eltei an har ngaingai tawn. Kan biakmi Pathian kong cio kan ceih caan ah, kan nih khrihfa biakmi Pathian cu vailam cungah a thi, kan ti hna tikah “cu bantuk pathian cu dah” an kan ti men ko. Kha bantukin kan Pathian, Jesuh Khrih zeiah a rel lomi hna he sau deuh deuh, kan umti, rian kan tuanti hna tikah, pathian poah hi an i khat dih tak ko lo hle, tiin zumlotu bantukin um diam a fawi te. A hleice tein ram dang a um cangmi hna caah. Cuca ahcun tu chan ahhin khrihfa nih kan biakmi Jesuh Khrih hi zeitindah pathian vialte Pathian a si, kan ti khawh” timi hi kan fian hrimhrim a hau. Fiang tein na hngalh khawhnak hnga a tanglei hi vun rel ve hrimhrim.                           

Baibal Rel Ding:  Galati 4:4 (Lai Baibal Thiang khi hai click law rel colh ko)

Minung nihhin kan minung hoi upatnak pek a tlakmi kan pek ko hna, sunparnak pek a tlakmi kan pek ko hna i thangthatnak zong pek awk ai takmi cu kan pek fawn ko hna. Sihmanhsehlaw  zeibantuk minung hmanh an siah “biak” hi cu kan bia duh ruam hna lo. Zeicatiah “biak” hi cu kan minung hoi pekawkah aa tlak loin kan ruah lawng siloin minung kan thinlung chungah “biak” (worship) timi hi cu Pathian lawng co phun a si, timi ruahnak te hi a rak um cio.

Asi ahcun 1^st century i Palestine ram Judea peng Bethlahem khua ah a chuakmi Jesuh hi Pathian a si taktak maw? Pathian taktak a si ahcun zeibantuk in dah kan biak?timi hi ruat ti hna u si ti ka duh.

Q 1: Jesuh hi Pathian a si taktak maw?

A mah Jesuh pumpak riantuannak a rak linsat tuk lio hmanh ah khan Judah miphun nih, mi liangan a si ti cu an cohlan bak nain, Pathian a si ti taktak hi cu an rak cohlang kho ve ruam lo. Cucu Pathian a si hrimhrim ti awktlak ngaingai a tehte a piah khawh lo ruangah maw a si, Pathian hrimhrim a si, ti khawhnak tehte zeital a um maw, tihi kan hun zoh tuah lai.

I.  Jesuh Chuah lio caan vawlei thilumtuning nih Pathian taktak a si a langhter.

Gal. 4:4 ah kan hmuhmi cu “A tlingmi caan kha a hung phanh tikah Pathian nih a fapa cu vawlei ah a run thlah” tiah kan hmuh. Hi kaa ah a tlingmi caan timi ahhin Pathian fapa Jesuh cu vawlei caan ngeitu pa Pathian nih mivialte khamhtu Pathian, vawlei mi hna lak i a hung chuahnak ding caah a tlingmi caan, Mi vialte khamhtu nih vawlei pumpi huapin rian a tuan khawhnak hnga caan. le zeizong vialte aa sersiam dih lio caan thengte ah Khrih cu a hung chuak, tinak khi a si. Cu caah Jesuh chuahnak ding caah, a tlingmi caan cu, zeitindah vawleipi nih a rak sersiam, tihi a tawinak in vun zoh hna u sih.

A. Pathian nih Rom Cozah hmangin Jesuh chuahnak caah vawlei a sersiamning.

1. Mediterranean kiangkap ram vialte ah daihnak a ser.

Rom pennak chung ahhin mifir, damiah le tupung an rak tam tuk caah khuakhat le khua khat karlak za long tein kal ngam a rak si lo. Sihmanhsehlaw B.C. 27 in A.D. 14 karlak Rom siangpahrang a rak tuanmi Ceasar Augustus chan lioah khan Rom pennak chung i a ummi tipung le damiah buu vialte kha, an rak hrawh dih hna. Hi nihhin zalong tein, kha lio vawlei khuazakip ah, thawngtha chim ah kal khawhnak boruak a rak sersiam.

2. Rome Cozah nih kha chan vawlei dihlak zalong tein kalnak lam a ser dih.

Rom miphun nihhin kan pennak ram vialte zalong tein tlun kal khawh a sinak hnga, tiah Rom khuapi in Rom pennak a kilne tiang lam tha tein an rak pemh dih. Hi lio chan Rom pennak nihhin vawlei pumpi ti awk a rak uk. Hi nihhin vawlei khamhtu, a hun chuak dingmi Jesuh Khrih, kong thawngtha vawlei cung khuazakip ah kalpi a si khawhnak hnga lam rak a sersiam ve.

3. Rom pennak chung miphun vialte nih pathian dang van an ngeih lio caan te a si.

Kha lio chan minung hna nih an zumhning ahcun ramkulh kip nih uktu pathian an ngeih cio, tiah an rak zumh. Cu caah ramkulh pakhat nih a dang pakhat kha ral tuknak ah a tei tikah, direct in khi ka ramkulh pathian khi, hi ka ram kulh pathian nakin a thawng deuh, tiah an rak ruah. Cu bantuk caan lio ahcun Rom cozahpi nih, kha chan vawleipi a vun tei tikah, tei asimi ram vialte nih, kan pathian nak in Rom pathian a thawng deuh, cu caah Rom pathian nakin a thawng deuhmi pathian kan biak a hau, timi thinlung an rak ngeih lio te a si. Hi nihhin  vawlei hamhtu Pathian tiah, midang zong nih an ti i a mah zong Pathian bantukin thil khuaruahar phun kip a tuahtu, Jesuh Khrih thawngtha an theih tikah fawi tein mipi nih an zumh khawhnak hnga, minung lungthin fak piin a rak sersiam ve.

B. Pathian nih Greek Cozah hmang in Jesuh chuahnak caah caan tling a sersiamning.

  1. Vawlei pumpi holh pakhat Greek holh hmanter an rak si.

 Alexander the great Greek pennak ah bawi  a hung can tikah, Greek cozah nih a teimi ram vialte ah Greek holh le nun phung hi hman in um seh, tiah nawlbia chuah a rak si. Greek holh kha Greek  cozah chan vawlei khuazakip khan cawnpiak le hmanter an rak si. Rom cozah nih Greek a hun tei hnu zongah khan, a pennak cu an lak ko nain, Greek idea le philosophy (a hleice in an holh) hi an rak hlaw kho lo: Greek holh le Latin holh tlawmpal  hi Rom cozah zong nih official language ah an rak hman ve. Hi nihhin Khrih kong thawngtha khuazakip ah, holh kongah buainak um lo tein, aupi le ca in tial a si khawhnak hnga, lam kau piin a rak sersiam.

2. Greek fimnak nih an mahnak in a sang deuhmi cawnpiaktu a herh lio caan te a si.

Greek mifim pawl hi tuaktannak le khua ruahnak leiah, a sang taktak mi an si. Sihmanhsehlaw a sang tukmi an khuaruahnak nih khan minung hi a hodah kan si? Zeitin dah kan dongh te lai? ti bantuk biahalnak tiang a halter hna tikah, an fimnak nih a thei kho ti lo ai. Cu caah kha bantuk tiang a fianh khotu hna (Jesuh bantuk) cawnpiaktu an herh an i hngalh lio caan te a si. Hi nihin Khrih thawngtha nih mifim thinlung ah siseh, mihrut thinlung ah siseh, hmun hma kaupi a ngeihkhawhnak hnga thinlung tlang sang a thumh hna i Pathian fapa chuahnak ding caan tling a rak sersiam ve.   

C. Pathian hrimhrim nih Jesuh chuahnak caah caan tling a sersiamning.  

A cunglei kan chim ciami vialte zong hi Pathian nih, indirect in a tuahmi lawngte, an si dih ko nain hi ka ah ka chim duhmi cu a mah Pathian hrimhrim nih direct in a tuahmi khi a si. Khrihfa tuanbia ah daih kum kumzali (400 silent years) timi kan ngei. Cucu 400 B.C in A.D aa thok tiang hi a si. Hi caan lio ahhin Pathian nih prophet kaa in siseh, mang in siseh, langhnak in siseh minung sinah bia a rak chim lo: Pathian a dai. Cu bantukin kum  400 chung, mipi nih Pathian sinin bia an theih ti lo tikah, Pathian bia kha mipi nih a hal in an rak hal tuk hringhren. Pathin prophet pakhat pakhat van kha an ngai tuk hringhren. Hi nihhin Jesuh chuahnak ding kong thanh chungtu, prophet Johan biachim mi, sunglawi tein mipi nih an cohlan i, a chimmi Pa Jesuh zong an zumh khawhnak hnga caah lam kaupi in a sersiam.

A cunglei ah kan hmuh bantuk in vawlei khamhtu Messiah chuahnak ding caah vawlei uknak leiin siseh, vawlei fimnak leiin siseh, biaknak leiin siseh, kan vawleipi cu, Pathian nawlpeknak in, aa rak i timtuah i zeizong vialte tling tein, a sersiam/ready dih cang caah, Pathian nih a fapa cu vawlei ah nu ngak virgin, Marry pum hmangin a run thlah. Cucu Paul nih Gal. 4:4 ah “A tlingmi caan kha a phanh tikah Pathian nih a fapa kha a run thlah, nu chung in a hung chuak” (when the fullness of time had come, God sent forth His son, born of woman..) a timi sullam cu a si.

Cu caah Jesuh cu Pathian a si hrimhrim ti cu. a chuah lio caan ah kan vawleipi nih. a mah donnak caah aa rak i sersiamning nih fiang tein a langhter. Hi thil vialte hi accident in a cang kho mi an si lo, vawlei History cungah nawl ngeitu, Pathian nih master plan hmangin, Khrih chuahnak ding caah a tuah hramhram mi a si ko.

II. Jesuh Prophet Chim chung ning tein a chuahnak nih Pathian taktak a si a langhter.

- Number 24:17 kan rel tikah prophet Ballam hmangin Pathian nih “Jacob chungin Arfi pakhat a chuak lai,” tiah Jesuh a chuahnak ding kong rak chim chungmi, kan hmuh. Cu prophet bia a tlin lainak caan a hngak pengmi, nichuahlei mifim hna nihcun “a Arfi kan hmuh” tiah an ti i a mah biak awk ah an kal colh. (Matt. 2:2). Mifim hna nih an rak hmuhmi “Arfi” an hmuh tikah prophet kaa in rak chim chungmi “Arfi” kha a si cang, tiah fiang tein an hngalh i cucaah an biak. Cu lawng siloin a mah Jesuh hrimhrim nih, “kei cu dairel Arfi ceu ka si” tiah (Rev. 22:16) a ti. Jesuh cu kum tam tuk danah chimchung a rak si cangmi, prophet bia ning tein a chuakmi a si caah Pathian nih vawlei khamhtu ah a run thlahmi Pathian fapa cu a si hrimhrim, ti cu a fiang.

- Micah 5:2 ah “Mi khamhtu Messiah cu Judea peng Bethlahem khua ah a chuak lai” tiah prophet kaa in B.C. 700 hrawngah phuan chung a rak si cang. Kum 700 tluk a rauh hnuah, Marry cu Joshep he an i ham hnuah, Thiang Thlarau thawng in, nau a pawi. Nau ngeih a zatcuahmah ah khin kha lio chan Rom Siangpahrang Augustus thinlung chungah Pathian nih rian a tuan i Rom pennak chungah a ummi minung vialte an thawhkehnak khua cio ah kal in, minlaknak a tuahter hna. Palestine zong an dihlak in Rom kut tangah a rak um caah Joshep zong cu a nupi hmam cia Marry he an hringtu an pu David khua, Judea peng Bethlahem khua ahcun kal lo awk tha lo an si ve caah, an kal ve. Lampi laklawh hmun dangdang zongah nau va ngei diam kho a si ko nain kha thil vialte a phen ah riantuantu cu Pathian a rak si caah Bethlehem khua an phanh bakah, naute Jesuh cu a rak chuak (Luke 2:1-7). Hi hi nau ngeih ruah ah hramhram in an kal zong a si lo, siangpahrang nawlpek he aa chanthiam ruang sawhsawh zongah a si fawn lo, vawlei History cungah nawlngeitu Pathian caan khiah mi a rak a si. Bethlehem ah a chuak lai tiah rak chim chungmi ning tein, Jesuh cu Bethlehem khua ah a chuak taktak. Cu caah Jesuh cu vawlei khamhtu dingah van in a rung tummi  Pathian a si hrimhrim.

           

-Jesuh chuahnak, riantuannak, thihnak le thawhthannak nihhin B.C. chan lioah phuan chung a rak si cangmi prophet biaphuan 48 a tlinter. Cu caah kum zabu 1^st lio i Palestine ram ah a chuakmi Jesuh hi mi khamhtu dingah a chuak lai tiah rak timi Pathian, Biakam hlun chung zongah rak chim chung mipa cu a si hrimhrim tihi zumh lo awk a tha lomi biatak a si.

III. Jesuh chimmi le tuahsernak nih Pathian a si a langhter.

Matt. 9:2 ah Jesuh nih misualnak a ngeithiam. Judah mi nih hin minung hi kan sualnak ruangah kan zaw tiah an rak zumh. Cu caah mizaw cu a dam khawhnak hnga Pathian nih a sualnak a ngeihthiam, a hau tiah an zumh. ZAwtnak damnak caah misualnak ngaihthiam cu Pathian lawng nih a tuah khawhmi a si, tiah an zumh. An zumhning bantuk tein, Jesuh mizeng pa a amter tikah "Na sualnak kan ngaithiam" tiah a ti i a zawtnak in a dam taktak. Jesuh nih Pathian lawng nih tuahkhawhmi a tuah caah a mah cu Pathian taktak a si.

            

- Matt. 16:16 ah Peter nih nangmah cu a nungmi Pathian fapa na si a rak ti lio ah khan Jesuh nih aw bia dik na chim, Pathian thawngin na hngalh mi a si, a ti bak ko. Ka si lo! a ti hrimhrim lo. Cun Matt. 27:11 ah Pilate hmaiah Jesuh nih Judah siangpahrang a cuak dingmi (Messiah) cu ka si ko, tiah a ti. Cu lawng siloin pathian tiah auhmi a dang nih an tuah bal lomi, thihnak in a tho than i thlarau pum in ni 40 chung zultu hna sinah a um i, cu hnuah cun van ah a kai. Vawlei cungah biaknak founder hna lak ahhin pathian ka si tiah dengteo in aa ti ngam mi hi an um lo. Buddha zong nih pathian ka si a ti bal lo, cun Islam founder Muhammad zong nih pathian ka si a ti bal lo. An thih hnu lawngah pathian bantukin hun biak an si. Nain Jesuh nihcun Pathian a sinak kha a nun lio zongah a rak cohlan bak. Nihin ni tiang zongah Jesuh cu vawlei cungah minthang bik, chim tam bik, phuan tam bik,le mi nunnak thlentu tam bik a si peng ko rih. "Ka si" tiah a chimmi a chimning tein a tlinh khotu cu Jesuh Khrih lawng a si. Pathian ka si a ti tik zongah, a tuahsernak zeibantuk hmanh nih Pathian a si lo hlah maw, ti awk in a langhternak pakhat hmanh a um lo. Cu caah Jesuh cu Pathian hrimhrim a si.

Q 2: Jesuh cu Pathian taktak a si caah zeibantuk biaknak dah kan pek?

 “Biak” timi cu Pathian a simi lawng nih a hmuh dingmi a si. Jesuh cu Pathian taktak a si ti kan hngalh cang caah zeibantuk in dah kan biak, tihi a dohhnihnak ah tawi tein ruat ti rih hna u si. Mat. 2:.2 nakah mifim hna nih kan “Biak” lai an ti cun a v.8 nak ah Herod nih ka “biak” ve lai tiah a ti. Matthew 2 chunhah worship/biak timi sullam ngei tein, hmun hnih ah kan hmuh i a pakhatnak cu mifim hna an thinlung, an ruahnak le an thlarau in an hmuhmi Arfi cu Pathian biatlinnak mikhamhtu Messiah hmelchunhnak a si, ti kha fiang tein an hngalh caah an nun bak in, an rak “biak” mi a si. 

A pahnihnak cu mifim hna nih biak an timhmi a hmuh ruangah a diklomi lungthin he, keizong ka “biak” ve lai timi Herod a si. 

Cu bantukin hi ka ahhin atu kan chan ah a lar ngai mi biakning phun hnih kan hmuh: mifim hna bantuk in chung nung thlarau hruainak in biaknak le Herod bantuk in mi nih an tuah cio tiah a dikhman lomi lungthin he biaknak an si. Pathian kan biak tikah hin khrihfa chungkhar in a chuakmi ka si i midang zong an kal cio caah Sunday hna ah biakinn kal ve lo le ih lai rawlei lai hna thlacam ve lo cu mi hmai khah a si lo ti tuah ve ko ning ti phun a silo le Pathian ka biak lo ahcun dantatnak ka tong sual a silo le ka rum khawhnak hnga Pathian sinah ka pek a hau ti bantuk men ruangah Pathian a bia mi mitam pi kan um.

 Hi bantuk biaknak hi Herod biaknak bantuk a si caah Pathian ral a si. Hi bantuk in Pathian a bia mi na si sual ahcun Pathian ral ka si i hngalh law Pathian biaknak kongah an ruahning naa thlen khawhnak hnga thlacam colh ko. Cun Pathian kan biak tikah Pathian sin in hmuh kan duhmi a um ruangah si loin biak awk tlak hrimhrim a si zia kan hngalh caah chung nung thlarau nih bia lo kho lo in a cawnpiak ruangah a bia mi zong kan um ve. Hi bantuk biaknak hi Pathian lung a lawmhtertu biaknak dik tak cu a si. Jesuh Khrih cu zungzal Hell tla ding misual kan si ko lio caan ah a nunnak pek in kan lu a kan kantu Pathian a si. Sual chungah a thi cangmi nangmah le keimah kha kan thihnak hmun Pathian thinhunnak tangah a mah nunnak tu a run chiah i kan nih misual thi cia tu kha zungzal nunnak a kan pek. Sualnak a ngei lo sihmanhsehlaw kan mah ruangah misual thihnak vailam cungah tihnak fak bik a tuar (2 Cor. 5:21). Mi rum a si sihmanhsehlaw a si fahnak thawng in kan rum khawhnak hnga misifak ah a cang (2 Cor. 8:9). 

Van mi a thong thong nih an kulh i sui in remh mi khualipi van sui khua chungah an dong loin thangthat mi Pathian fapa nangmah le keimah khamh ruah ah hi vawlei cungi a hrin a si lio ah khan chuahnak hmun hmanh a rak ngei lo i caw inn chungah a chuak,  a thih lio caan ah khan vuinak hmun hmanh a rak ngeih lo caah mi thlan hlanh chom a hau. Vawlei cungah caan tawi te rian a tuan chungah zanihnak thathi hmanh ngei lo in ramlak tlang cungah ah a riak tawn, chun niceu ah hnangam te um caan ngei lo in mifir ko bang lungtum le thingtan an rak tawi tawn. A caah mifim fimnak, rumnak le thawnnak cu leidip tluk hmanh a si lo. A mah tan hau loin a vang cungmi pakhat au sehlaw vawlei cu a chung ummi vialte he minute pakhat ah a tei dih ko hnga. Sihmanhsehlaw misual a kan dawt tuk ruangah nisawh namchuknak cu thihnak tiang a tuar. 

Cu bantuk in a sunglawi mi Khrih dawtnak theih hnu ahcun “bia le a caah nunnak hman ve loin” um cu thutsia a rem ti lo. Paul nih 2 Cor. 5:14 “Khrih nih kan caah a ngeihmi dawtnak nih cun a kan uk” a ti bantuk in nang le keizong nih khrih nih a kan dawtnak a nganzia kan fian ahcun cu dawtnak nihcun a kan uk ve ko lai. Cu caah Pathian biak timi hi biakinn ah va kal i thla va cam le hla va sak ko khi si lo in kan pumpak nunah kan umnak paoh ah khrih dawtnak nih a kan ukmi le Khrih sunparnak ca i kan nun mi tu hi a rak si. Khrihfa catial thiam Rick Warren nihcun “Pathian sunparnak a petu na tuahsernak paohpaoh hi biaknak  a si” tiah a ti. Kan inn chungkhar kan nupi le kan pasal le sin kan biachim, kan holhrel le kan cawlcanghning thok in rian kan tuannak ah siseh, dor lamtlang ah thil kan cawknak ah siseh, lam kan phitnak ah siseh, rawl kan chuannak  siseh  kan tuahsernak kan cawl canghning vialte hi Pathian taktak a si ko buin sifaknak sang bik vailam cung thihnak tiang a kan dawtu Jesuh Khrih dawtnak nih a uk dih i Pathian sunparnak langhtertu an si ahcun cucu Khrih nih a coawk ah aa tlakmi biaknak cu a si.

ISIS Sining Nih Baibal Chimchungmi Donghnak Ralpi Mitthlam Ah A Cuanter Ngai

Biahmaithi:

Baibal chan ah Mesopotamia ram rak ti tawnmi kha nihin Iraq ram khi a si. Mesopotamia timi a sullam cu “(tiva) karlak ram” tinak a si. Genesis chungah kan hmuh mi Tigris le Euphrates tiva karlak ah a ummi ram a si. Hi ram hi Jonah thawngtha a rak chimnak hmun (Nineveh) hrawng kha a si. Jonah pa a thattu miphun an si i, Jonah zong nih a rak tih tukmi miphun kha an si. Nineveh khua hi prophet Nahum nih “Aa thisen aa nehmi khuapi, hlennak in aa ciahmi, ramhnak in a khat i sa sehmi thing loin a ngei zungzal mi” tiah a rak timi khua a si. (Nahum 3:1). Hlan Nineveh khuapi a rak umnak zawn ah khan atu Mosul khuapi khi sak a si. Cucaah Jonah thla thla Mosul khuapi ah a ummi ISIS nih July 24, 204 ah an hrawh kha a si. Cu caah ISIS umnak vawlei hmun cu pupa chaan tein mithiang mi hna thisen a rak luannak hmun le ningcang loin mi thah an rak si tawnnak hmun a si. Islam phung ning in jihad tiah auh an si. Jihad timi cu Islam biaknak i pathian lawmhter khawhnak hnga tan laknak auhnak  a si. Cu jihad tuah cu Sunni muslim vialte nih an rian pakhat bantukin an ruahmi a si. Jihad tuah khawhnak lam pali a um: lungthin in; chunglei raldohnak, Lei in; Islam kong thawngttha chimphuannak in, kut in; dihman lomi hmuh tikah tuahsernak in remhnak in, le vainam in; Islam phung vennak caah raltuknak in. ISIS tu nihcun jihad tlinhnak caah raltuknak an ithim.

ISIS Cu Hodah an si

ISIS cu Syria ram Shia uknak kha Sunni uknak ah thlen dingin Bashar al-Assad ralkap pawl a rak dotu Sunni ralhrang, kan hnu kum tein nichuahlei Syria le chaklei Iraq ram hrawngah ukmi ram kaupi ngeih hram aa thawkmi ralhrang bu an si. Muslim hi a tlangpi in phu hnih ah an ithen I cucu Shia le Sunni muslim ti an si. Shia muslim cu prophet Muhamad fanu Fatima pasal Ali kha Muhamad dirhmun chawngtu a si ti aa tlaihmi an si i Sunni Muslim cu prophet Muhamad keneh (way) zultu kan si aa timi an si.  

 An min sullam.

 Hi Sunni ralhrang bu hi Islamic State in Iraq and al-Sham (ISIS), the Islamic State in Iraq and the Levant (ISIL), Islamic State (IS) tiah a phunphun in auh an si. Sihmanhsehlaw ISIS le ISIL cu “Syria” timi biafang Arabic holh in lehmi a si bia sawhsawh a si. Levant timi cu Cyprus, Israel, Jordan, Lebanon, Syria, Palestine, le thlanglei hrap Turkey ram vialte auhnak ah hmanmi min a si. IS timi biafang bel hi ramkhel (political) biafang a si.

An thawhkehnak:

ISIS cu Osama bin ladin dirhmi al-Qaeda ci thlah an si i 2014 kum hram thok tiang kha al-Qaeda chungtel bu pakhat in an rak um ko rih. Sihmanhsehlaw al-Qaeda hruaitu Ayman al-Zawahiri nih Syria cozah dohnak kong he pehtlai in, a nawlpekning in, an zulh lo caah zapi theih tein, an bu chungin a chuah hna i fak piin al-Qaeda bu tengnge Nusra Front he zong an i kap phah khah! Kha thawk khan an mah tein an dir thok.

An umnak hmunhma:

ISIS pawl umnak khi Baibal chungah Babylon khualipi a umnak hmun hrawng a si. Babylon khuapi cu Noah tupa Nimrod nih a dirhmi khua a si (Genesis 10:8-10). Cu Babylon khua cu Babel innsang umnak hmun, vawlei cung biaknak dang vialte karh aa thawknak hmunpi a si. Nimrod nih baibal chungah, Assyria khualipi a simi Nineveh khualipi zong khi, a rak ser chihmi a si. Cu khualipi cu nihin Iraq khualipi ngan bik pahnihnak Mosul khuapi khi a si.

ISIS Uk Cang Ram Hi: About 94,000 sq. mi. hrawng asi i atu Uk ram kauh hrawng khi a si.

An hruaitu:

ISIS  hruaitu pa a min pum cu Abu Bakr Al-Baghdadi Al-Husseini Al-Qurashi a si i, Abu Bakr al-Baghdadi, ti zongin auh a si i a mah tanhtu hna nihcun Amir al-Mu’minin (commander, prince) tiah an auh. A mah hi October 04, 2011 ah US cozah nih vawlei ralhrang bawi ngan a si caah, hi pa a tlai khotu le tlaihkhawhnak tiang lamhmuhsak khotu cu $10 million pek an si lai, tiah thawng an rak thanh cang. Hi pa nak in a man fak deuhmi ralhrang bawi, vawlei cungah, pakhat lawng a um cang: al-Qaeda hruaitu Ayman al-Zawahiri $25 million a si. al-Baghdadi hi Islamic kong cawnnak ah Islamic University of Baghdah in BA,MA, PhD tiang a dih, tiah ruahmi a si. 05 July, 2014 ni ah vawlei cung Muslim dihlak hruaitu ka si, tiah thawng a thanh.

ISIS Nih Zeidah An tinhmi:

-An ukmi ram kauhter: zeicatiah vawlei cung Muslim vialte a tlum khotu ding ram sersiam dingin tuanvo ngeimi kan si, tiah an i ruah.

-Ralhrang bu dang vialte lakah a cung nung cem kan si, timi langhter (tehte piah): Hihi a biapi tuk zeicatiah atu an hruaitu pa khi vawlei cung Muslim vialte uktu ka si tiah chiti aa thuhmi pa a si.

-Caliphate (Islamic State) dirh: Vawlei cung khuazakip ummi Muslim nihhin Islamic State timi dirh ding hi saduh an thah peng cio mi a si, tiah Political Islam in the Age of Democratization, tialtu Bokhari nih a ti. Cu bantukin Muslim vialte saduhthah a simi Islamic State dirhtu cu kan mah hi kan si, tiah ISIS nih fimkhur taktak in an phuan. (Politic). An mah hlan ah al-Qaeda nih global jihad kan dirh lai an rak ti nain an dirh kho lo, cucu atu ISIS nih an dirh khawh cang. Caliphate (Islamic State) cu dirh a si lai i, “cucu zumtu le zumlotu karlakah, inn tangmi um loin caan dongh tiang, ituknak aa thawknak a si lai”, tiah an hruaitu pa nih a chim. “Middle East in Europe kan tleng lai i Rome le Spain zong kan tei lai, tiah a ti fawn. Atu Kobani khuapi ISIS kut ah a phan sual lai, ti an phannak bik cu mah khua khin hrambunh i Eroupe ram ah an lut tleng sual lai, ti hi a si.

ISIS Nih Lak An Timhmi Ram:

Islamic State Dirhnak Dingah Planning steps 5 in an Suai:

1. Hijrah (emigration: pemnak)

2. Jama’ah (congregation: zumhnak aa khatmi ifuntomnak)

3. Destablilize taghut (idolatry: nun pek in an pathian caah siasal hrawhngamnak)

4. Tamkin (Consolidation: vawlei cung dihlak an minung vialte pumhkhomhnak )

5. Khalifah (caliphate: Islamic State dirhnak)

ISIS Nih Ahodah an tuk:

Syria ahcun ISIS nih Assad cozah, moderate Syria ralkapbu pawl le Nusra Front jihad pawl an doh hna le U.S thli ralkap pawl, an doh hna. Iraq ahcun Iraq ralkap pawl, Shia ralkap pawl, moderate Sunni ralkap bu pawl, Kurdish ralkap pawl le U.S thli ralkap pawl, an doh hna. Cun Islamic State dirhnak caah dawn hrawntu asimi Islam biaknak phung fek aa tlaih lomi le Allah duhning in a nung lomi paoh cu an ral ah an chiah dih hna.

ISIS Cu Tanhtu An Ngei Ve Maw:

An mah an ruahnak dihlak aa hrawm kho tung lo nain an tinhmi (goal) aa khatmi mitlawmte nih an tanpi ve hna: cu hna lakahcun Iraq tribal hruaitu cheukhat le Saddam Hussein kenehzultu zeimawzet an i tel.

ISIS He Tinhmi Khat A Ngeimi Mibu: Boko Haram: 2009 thokin Nigeria ah Islamic ralhrang a ttuanmi bu an si. An min sullam cu “Nitlak lei fimnak cu sual a si ("Western" or "non-Islamic" education is a sin) ti a si. An hruaitupa min cu  Abubakar Shekau a si i Gwoza khuapi cu "the Islamic caliphate ah kan chiah cang, tiah thawng a thanh tupa kha a si. Hi pa nihhin ISIS dirhmi Caliphate hi aa hrawmpi ahcun, Baghdadi cu the caliph…asilo ah vawlei cung 1.5 billion Muslims dihlak hruaitu a si ko cang lai, tiah zumh a si.

Al Qaeda: Al Qaeda cu Osama bin ladin nih 1988 kum ah a rak dirhmi a si. An zumhning ahcun Christian-Jewish alliance nih Islam biaknak an hrawhkhawhnak hnga an I zuam cuahmah, ti hi a si.  (Hi nihhin  Boko Haram hi phaisa lei in an bawmh hna i an ralkap pawl zong training an pek piak hna). Al Qaeda nih ISIS cu a hlawtmi a si caah Boko Haram caah ISIS tawmpi cu a har ngai lai. Boko nih ISIS ah aa hrawm a si ahcun Boko cu ISIS le Al Qaeda karlak ah a um tinak a si hnga.

ISIS An Aalan (Flag):

 Islam biaknak ah thilnak (black) nih hin sullam thuk pi a ngeih. Ral teinak caah thilnak an ngaisannak cu 8th century lio i avoi hnihnak Islam Dynasty 750-1258 AD. karlak  i prophet Muhamad tupa,  Abbas nih ah Islamic State a rak dirh i Baghdad khi a capital ah an rak hman. Hi pa nih Islamic State (caliphate) dirhnak ca ral teinak ah alan (flag) nakmi a rak hman, ti a si. Kha lio caan Caliphate dirhnak ah ral an tei bantuk an tei vet than nak hnga caah flag an hmanmi hi a si. A chungah a rangin  zawng in aa tialmi hi cu Islamic zunhnak suttungpi asimi “pathian dang hohmanh an um lo, (Allah lawng Pathian a si), Muhamad cu Pathian lamkaltu a si”, i a tlang khatnak a si, ti a si. A tanglei ah a rang rong in aa kulhmi khi cu prophet Muhamad minthut a si, tiah ruah a si.

ISIS An Mithahning:

#. Mi hawng tan:

#.Vailam tah:

#. Mi a bupi in thah:

#. Nung na buin vui:

Vawlei tuanbia mithah vialte lakah ISIS mithahning hi a fak bik ti a si. Rome cozah nih an ngeihmi mithahnak ah a fak bik cu Vailamtah a si. Sihmanhsehlaw Siangpahrang Constantine (272-337 AD) chan in, vawleicung ah vailamtah mithah hi a um ti lo ti tluk asi.

ISIS Phaisa Lut:

Nikhat ah $3 million hrawng an hmu rua, tiah ruah an si.

-Mosul Bank an lakmi in $ tens of millions.

-Phaisa kuatnak/lak a tuahmi paoh a hlu an pekter hna.

-An ukmi ram chung ummi vialte sin in ngun khuai an kholh.

-An ukmi ram chung zinan le leitang chuak thil phunphun an izuar hna etc.

ISIS Pawl An Milemning:

An Magazine:

 Magazine hi milemnak, hmual ngei takin, an manmi pakhat a si. Edition 4 tiang an chuah cang. An magazine a min ah Dabiq an sak. 1st edition cu July, 2014 ah holh phunphun in an chuah.

 An magazine Dabiq theng an saknak a ruang cu:

 Dabiq  timi cu Syria ram chaklei kam ah a ummi khua pakhat min a si. Hi khua hi Muslim an Cathiang Hadith nih donghnak ralpi Armageddon timi aa thawknak ding hmun a si, tiah a chim. Cucaah Muslim nih pupa zumhnak bantukin an itlaih pengmi cu Dabiq ahhin Muslim le khrihfa or (the west) karlak donghnak ralpi thawk a si lai, ti hi prophet Muhamad zong nih a rak chim chungmi a si. Islam biaknak hmailei kong biaphuan cauk Hadith nih Malahim (khrihfa kum 7 harnak he aa khatmi) hi Dabiq in aa thok lai, timi hi a rak chim chung mi a um.

Hadith nih a Chimmi Baibal cacang:

41:6924: Caan donghnak cu Rome mi pawl nih Dabiq an lamh hlan cu a phan lai lo. Rome (west)minung pawl rak donh dingah Medina (prophet muhamad vuinak hmun) in vawlei cung ralkap lakah a tha cemmi ralkap an hung chuak lai. Cu tikah Rome minung pawl nihcun “kan minung thongah a thlatu hi Muslimhna le kan karlak ahhin dir hlah u. Kan lanhter u law, itu u si, an ti hna lai. Khi tikah Muslim pawl nihcun, nan mah  nih kan unau pawl nan tuk ding ahcun, Allah ruangah, kan unau pawl kan kal tak bal hna lai lo”, tiah an ti ve hna lai. Cucaah an nih cu cu ka ahcun an itu lai i an mah lakah cheu thum cheukhat cu an zam lai:cu hna Allah nih a ngaithiam hna lai lo. Cun cheu thum cheukhat cu an ralkut in an thi lai: cu hna cu, Allah mit ah, maryr tha bik thih tuartu an si lai. Cun cheuthum cheukhat tthan nih, teikhawh loin, an doh hna lai i an nih Constantinople teitu an si lai.

41: 6927:. Mipi (muslim) nih ralteinak in an hmuhmi hlawm thil hna an lunglawmhnak he an ithenh/phawt hna i Syria lei hoih in, an kut an piah i: kan ral hna nih Muslim dohnak dingah mi an pumh lai, Muslim zong nih an mah (Syria) dohnak dingah mi an pumh ve hna lai”, tiah an ti hlan ahcun donghnak caan cu a phan lai lo, tiah a ti. Cun kei nih Rome na ti duhnak a si maw? tiah ka hun hal. Aw a si, Muslim pawl cu thih tiang raldo dingin an itimtuah lai: teinak an hmu lo ahcun an kir ti lai lo.

An Magazine  1st Edition: Islamic Pennak a Kir Than Cang timi Thawngthanhnak le Misawmnak.

An Magazine 2nd Edition: Islamic State Chungah Aa Khumh Lomi Poah Cu An Luat Lai lo tinak.

An Magazine 4th Edition: Vawlei cungah Allah thawngin teitu kan si lai timi langhternak.

4th an Magazine ah Allah nawl penak in Rome kan tei lai, a chungum vailam tung vialte kan khiah dih hna lai, cun  an nu pawl cu kan sal ah kan lak hna lai i, an fanu le an fapa hna cu salzuarnak market ah kan zuar hna lai, zeicatiah cucu Allah nih bia a kan kamhmi a si, Allah nih a biakam a pelh bal lo, tiah fehternak an tuah cang.

ISIS Rianttuanning He Pehtlai In Hngalh A Herhmi:

@ Zeiruang ahdah hi bantuk taitai hin ISIS nih mi an thah?

#.Muslim ralhrang vialte lakah a thawng bik kn si langhternak caah: Muslim ralhrang bu kip nih an sahuhthah cu Islamic State dirh hi a si. Al-Qaeda le Boko Haram te hna zong nih khin vawlei cung Muslim vialte huaptu Islamic State (global jihad) dirh hi an saduhthah cio a si. Sihmanhsehlaw State pakhat ahcun uktu cozah pakhat lawng um phun a si bantukin Islamic State zong nihhin cozah pakhat lawng a ngeih a hau ve. Cucaah atu Muslim ralhrang bu hna lakah hin a ho dah Islamic State hruai khawhnak ralkap thazang le milu a ngei, timi hi an caah biapi tuk a si. Cucaah atu ISIS nih hin vawlei cung Muslim vialte huap in timhmi Islamic State pi a hruai khotu ding an si zia le an mah nak in a lian ngan deuhmi Muslim ralkap bu dang an um lo zia kha an ralteinak le a ram lakmi in an langhter a hau. Hi mi vialte nih an tih hna i fawi tein ral an tei i ram an lak khawhnak hnga atu bantuk in tuksapur in mi an thahnak hi a si.

   

#. An cathiang ah chim chung a si bantukin westerner pawl nih donghnak ralpi (zumtu le zum lotu) an thok khawhnak hnga caah: A cunglei ah Muslim Cathiang Hadith nih a chimmi kan hmuh cang bantukin, muslim zumhning ahcun, a ra lai mi donghnak ralpi cu nitlak lei minung (ral bu) nih an thok hmaisa lai ti a si. Hi prophet chim chung bia hi a tlin khawhnak hnga ISIS tuksapur in mi an thah hna i cu nihcun human rights biapi tuk ah a chiatu nitlak lei ram pawl um kho lo in a tuah hna lai i cu ticun (Muslim he dohnak) ralpi cu an mah nih an thok lai, timi hi ISIS ruahnak a si. Khuaruahhar awk ngai a simi cu ISIS nih an iruah chihning tein thil a cang cuahmah ko. Mah balte a donghnak zei a lawh te lai bal cu, hngalh a si rih lo.

Donghnak Ralpi Kongah Biaknak Dang Dang Nih Chim Chung Cio Mi:

Donghnak Ralpi Kongah Prophet Muhamad Chimchungmi:

@ Islam founder prophet Muhamad nih donghnak ralpi cu (zumtu: muslim le zumlotu: muslim lo vialte) karlak dohnak a si lai, tiah a rak chim chung.

@ Donghnak raldohnak cu Syria ram (debiq) in aa thok lai, tiah a ti. (Middle East)

@ Nitlaklei minung pawl nih kan unau nan thah hna ruangah tiin (Syria ah kal in) dohnak an thok lai.

@ Nitlaklei minung pawl nih Muslim doh dingin ralkap an khawmh lai i Muslim zong nih a khawmh ve lai.

@ Ral an i tuk hlan ah itu lo dingin khamtu (midina ralkap pawl) an um te lai: cu hna cu Muslim lei an si te lai. Nain kham khawh an si lo caah an mah zong an itu chih ve lai. (Rasia le American hruaitu dingah zumhmi an si)

Donghnak Ralpi Kongah Albert Pike Chimchungmi:

@ Middle East ah Muslim le Jews (khrihfa) karlakah buainak a chuak te lai. An mah le an mah karlak ah ituk thahnak fak piin a chuak lai i cu kong cu vawleipi nih a tlangtlak te lai. Cu tlangtlaknak ahcun vawlei cung super power hna lakah lung ikhah lonak a chuak lai i vawleipi hi (tthen hnih tthen a si lai) cu ticun ralpi pathumnak cu,  a chuak te lai, tiah a rak chim chung ve.

Donghnak Ralpi Kongah Khrihfa Baibal Chimchungmi:

Ezekiel 38 le Rev. 16 chungah vawlei cungah a tlung te dingmi ralpi kong chim chungmi hmuh a si.

Ezekiel 38:2-3,5-6 karlak ah Israel dohawk ah coalition nganpi tuah a si lai tiah a ti I cu coalition chungah cun

Iran (Persia), sudan and northern Etheopia (cush) Libya (put), Turkey (meshech, ,) hi vialte hi Gog timi Rasia nih a hruai hna lai, i Israel an tuk lai, ti a si. Hi ralpi kong a chimmi zok tikah kum 7 harnak chung a cang dingmi a si tiah, Baibla thiam sang pawl nih an zumh cio dih.(Hi ral zong hi zumtu le zum lotu karlak ral thiamthiam a si).

Rev. 16 chungah Armegaddon ralpi kong a chim tthan i cu zong cu a tha le a chia (zumtu le zum lotu) arlak ral tthiamthiam a si. Nain an nih nihcun cu ralpi cu Armegadoon nelrawn ah a si lai, tiah a ti (middle east a si thiamthiam).

Biaknak Dang Cio Nih An Chimmi Dihlak Fonh In Zoh Thannak:

#. An dihlak in donghnak ralpi a tho te lai, ti an chim cio dih.

#. An dihlak in donghnak ralpi u Middle East in aa thok lai, tiah an chim cio.

#. Muslim cathina nihcun Debiq (Syria ram) in aa thok lai, tiah a ti i Khrihfa Baibal nihcun Armageddon ah cu raltuknak cu a si lai, tiah a ti. Sihmanhsehlaw hi pahnih hi aa kalh in ka hmu lo. Zeicatiah khrihfa Baibal ah aa thoknak a chim lo i  dohnak hmun tu a chim. Muslim cathiang chimmi Debiq (Syria) in ralpi cu ithok i Armageddon zongah dih te khawh a si ko.

#. An dihlak in hi ral hi zumtu le zumlotu karlak ah a si lai, tiah an chim cio.

#. Muslim Cathian nih cu ral aa thok hlan ah ralkap isawmnak, kap hnih lei nih, an ngeih lai, tiah a ti. Khrihfa Baibal zongah Rev. 16 le Ezekiel 38-39 ah khin raltu dingin isawmnak he pehtlai in a chimmi a um ve.

#. Muslim cathiang nihcun nitlak lei ram nih an thok hmaisa lai, tiah a fiang deuh in a chim.

Hi bantukin prophet bia bantukin rak chim chungmi vialte fonh in hun zoh i nihin Middle East ah a cang cuahmahmi thil kan zohchih tikah fak thlarau lei a lungfim ko mi nihcun fak piin khua ruah lo awk a tha lo. Atu ISIS in vawlei ralpi III nak aa thawk tiah ka zumh ka tinak cu a si lo…nain atu kan vawlei ah a cang cuahmah mi ISIS ral hi dih ti loi duhsah tein ipehpeng ipehpeng in a donghnak ah vawlei ralpi zong a vat ho colh te kho dingin thilsining a um. Muslim hruaitu chimchung mi ah American le Rassia nih cu ralpi cu an hruai lai, atimi hna ruah tikah thin a hung phang ngai ko.

Khrihfa Baibla nihcun donghnak ralpi cu Israel miphun le zumlotu miphun vialte karlak ah a si lai, tiah a ti. American nih Israel himnak pek hi ai hmai thlakmi a si. Cu lawng siloin Israel zumtu (khrihfa) vialte hringsortu an si bantukin, Christianity aiawh in khrihfa tiah auh tawnmi ram a si ve. Cun Rassia khi communist rampi cu si kaw kan baibal nih zumlotu atimi ram bak a si. Atu Rassia khi le Tuluk (China) khi vawlei cung ram thawngah tangti an si ve hoi..an pahnih commnunist ram an si veve. Naite U.S nih Syria ah thli ralkap a thlah lai ah khan Rassia nih ralrinnak a pek khah! Ning cang loin na um ahcun…ti bantuk khin. U.S nih Rassia le Tuluk khi aisei deuh tein a ti kemh lengmang hna..an chung tein an irem ziar hna lo..hi hna hi. Cucaah atu kan vawlei supper power ngeimi ram hna lakah ah hin a chung tein rin hme tein aa rin cang cuh! Then hnih ah then aa tim cang. Cucaah ahcun kan mah chan ahhin vawlei ralpi pathumnak hi a chuak lai lo, ti khawh a si hrimhrim lo.

Asinain Khrihfa Baibal nih 2 Thesalonian 2:4 donghnak ralpi a timi le Ezekiel 38 le Biathlam 16 ah donghnak ral tuknak kong a chimmi cu Jesuh khrih a voihnihnak a rat tthan lai teah a cang dingin chim a si. Atu kan vawlei aa tim cuahmah bantukin a ummi ralpi pathumnak hi kan baibal nih donghnak ralpi atimi he aa khah a si ahcun le a chuah taktak a si ahcun Jesuh Khrih rat tthannak caan a nai tuk cang, timi fiang tein langhtertu a si hnga. Sihmanhsehlaw vawlei ah ralpi voi zeizet dah a tho lai i a voizeizetnak hi dah a donghnak a si lai, ti hi a hohmanh nih kan fiang rih lomi a si. A zeizong va si ko sehlaw a fiangmi cu kan vawlei cung thil umtuning a dik ti lo. Baibal donghnak kong he pehtlai in chim chungmi an tling dih ti awk a si cang…

Cucaah zeibantuk zumhnak ah dah ka dir timi icheck caan a si.

Daithlang in um ko caan a si ti lo.

Gog le Magog Ralpi: Prophet Chimchung Bia a Tling Cuahmah

Biahmaithi:

Baibal chungah ralpi kong hi min pahnih hmangin hmun hnih (Biakam Thar ah pakhat Biakam Hlun ah pakhat) ah chim a si i cucu Gog le Magog (Ezekiel 38-39) le Armageddon (Rev. 16:16) an si. Hi min pahnih hi cu zumtu paoh nih kan theih pengmi min an si. Nain zeitlukin dah khrihfa zumhnak ah biapi an si, zeiset dah an si ti le zeitindah an hung chuah te lai ti hna hi cu a fiang lomi mitam deuh kan si. Ezekiel, Daniel le Biathlam cauk hna hi kan nih khrihfa nih, hmailei a ra dingmi kong, kan zumhnak ah a hrampi an si. Baibal thiam sang cheukhat nih an ti tawnmi cu, “nihin kan vawlei hi khuzeidah a phanh cang, ti hngalh na duh ahcun hi cauk pathum nih an chimmi hi tha tein rel law na hmuh ko lai”, tiah an ti. Kan vawleipi hi Pathian program ningin, prophet chimchung bia vialte, a tlin khawhnak hnga aa sersiam cuahmah. Nihin ah Islam (Muslim) ram le Nitlaklei ram i tuknak, Rassia ram buainak, Pakistian le India, Tuluk le India, Israel le Hamas le Iraq/Syria ram chung buainak vialte zong hi khrihfa Baibal nih a rak chim chung cangmi Gog le Magog & Armageddon ralpi Pathian prophet hna chimchung ningin a tlin khawhnak hnga caah, a cangmi lawngte an si. Zetindah na chim khawh? nan ka ti men hnga. Kum 2600 hlankanh in Pathian prophet Ezekiel nih Israel miphun vialte, vawlei khuazakip in ikhawm in, Israel ram cu dirh a si than lai, tiah (Ezekiel 36-37) ah a rak chimchungmi kha a chimchung ning tein May 14, 1948 ah a tling cang. Cu bantukin (Ezekiel 38-39) ah ram tampi fonh ralkap bu nih Israel an tuk te lai, tiah a chimchungmi Gog le Magog ralpi zong hi, a chimning tein a tling ve hrimhrim lai. Zeitindah a tlin lai, ti fiang tein, hngalh na duh ahcun a tanglei LAI BAIBAL HRILHFIAH ahhin vun rel hmenh.

Gog le Magog Timi Cu Zeidah A Si?

A lehning a tampi lai nain minung tuanbia umkalning hoih in kan chim lai. Magog cu Noah tupa min a si (Gen.10:2). Magog tefa hna cu Israel ram in chaklei (north) ah khua an sa i cu an umnak hmun cu Ezekiel 38:2 nak ah kan hmuh bantukin Europe ram le thlanglei Asia ram hrawng khi an si. Baibal chungah Magog a timi hi zoh tikah Israel ram in chaklei kam ah a ummi barbarians pawl ti duhnak deuh in a lang nain Magog timi minung pumpak zongin chimnak a um ve thiamthiam fawn. Baibal chungah Magog miphun cu raltuk thiammi tiah ti an si (Ezek. 38:15,39:3-9). Cu minung pawl nihcun ralkap bu an khawmh lai i, Israel ram hi an tuk te lai. Cucu Gog le Magog ralpi kan timi cu a si.

Biakam Hlun Gog/Magog le Biakam Thar Gog/Magog Ral An I Khat Lo:

Kan Baibal chungah Gog le Magog timi hi fiang tein hmun hnih ah a lang i cucu Ezekiel 38-39 le Rev. 20:7-8 ah an si. Hi hmun hnih ahhin Gog le Magog timi min khat hman veve a si nain, tha tein, Baibal kan cithlat tikah an chimmi caan le minung aa dang. Cucu hun zoh ta u si.

Ezekiel Chimmi:

Prophet Ezekiel chimchung ning ahcun Gog timi hi, Israel ram a dotu ralkap bu, hruaitu a si lai, ti a si. Cun Gog timi hi Magog, Rosh, Meshech le Tubal hna i an ram a si, tiah prophet Ezekiel nih a ti (Ezek. 38:2-3). Ezekiel nih a chimmi Gog and Magog ral cu a ra laimi kum 7 harnak a thawk leiah a chuak dingmi ralpi a si. Zeitindah kan chim khawh tiah cun hi ralpi hi Israel nih daihnak a hmuh lio teah a chuak lai, tiah (Ezek. 38:8,11) nih a ti. Atu ahcun Israel ram cu daihnak hmuh he aa naih rih lo hih! Kum 7 harnak chung vawlei uktu pa Antichrist nih Israel he daihnak biakamnak a tuah te lai. Cucu Daniel 9:27 nak ah a chimmi kum 7 harnak aa thawknak ah a si lai. Cu daihnak biakamnak tang ahcun Israel cu daihnak a hmute lai. Sihmanhsehlaw zeizong vialte a dai dih, ral kan ngei ti lo, tiah hna ngam in an um lioah, Antichrist nihcun a biakam cu a hrawh lai i, an biakinn chungah lut duak zau in, keimah hi rak ka bia u, a ti hna lai. Israel miphun nih an biak duh lai lo caah ituknak cu a chuak lai. (1 Thes. 5:3, 2 Thes. 2:1-6). Ezekiel chimchung ning tein Pathian hrimhrim nih Israel tlang cungah Gog cu a tei lai. Ralkut in a thimi an tam tuk lai caah, an ruak cu thla 7 chung vui a si lai, tiah (Ezekiel 39:11-12) nih a ti.

Biathlam Chimmi:

Gog le Magog ral tuknak hi Biathlam 20:7-8 ah lamkaltu Johan nih a chim ve. Sihmanhsehlaw Johan chimchungmi Gog le Magog ral tuknak hi Ezekiel chimmi he aa khatmi siloin Ezekiel nih a chimmi, Gog/Magog bantukin Pathian zeiah a rel lomi an si ve zia, langhternak caah hi min hi a hmanmi si dawh a si. Tahchunhnak ah “Khuachia pa” tiah mi kan ti tawn hna khih! Khuachia taktak an si tinak siloin khuachia nunzia an kenmi langhternak caah kan timi a si. Cu bantuk cu a si ve. Biathlam nih a chimmi Gog le Magog ralpi hi cu Israel miphun nih a donghnak cemah an ton dingmi ral a si. Hi dohnak ahhin Israel lei ralkap cu an siangpahrang David fapa Messiah nih a hruai hna lai i, dotu ralkap bu cu khrih ralpa Satan nih a hruai hna lai. Hi tuknak a dih bak ahhin Satan leitang vialte cu thah dih an si lai i, an hruaitu a mah Satan zong zungzal a umnak ding hmun mei rilipi ah paih a si colh lai (Rev.20:8-10).

Zeiruangah Dah Aa Khat Lo Kan Ti Khawh?

 1. Ezekiel nih a chimchungmi Gog/Magog raltuknak ahcun nichuah chaklei in dotu ralkap bu cu an ra i vawlei cung ram hna lakah zeimawzet lawng an i tel (Ezekiel 38:15, 39:2). Biathlam nih a chimchungmi Gog/Magog raltuknak ahcun vawlei khuazakip in an ral cu an chuak i, vawlei cung miphun le ram dihlak an i tel (Rev. 20:7-9)

2. Ezekiel chimchungmi Gog/Magog raltuknak ah Satan langsar in chimnak a um lo. Biathlam chimchungmi ahcun Satan kha hruaitu dirhmun in a langhter i a dih kum 1000 pennak a dih bakah a chuak dingin a chim (Rev. 20:7).

3. Ezekiel 39:11-12 ahcun ral kut in a thimi cu an tam tuk caah thla 7 chung vui an si lai, tiah a ti. Biathlam nih a chimmi raltuknak ahcun Thutdan Rang Biaceihnak nih direct in a zulh colh lai caah ruak vui a herh lai lo (Rev. 20:8-9, 11-15). Cun atu kan umnak vawlei le van hi vawlei thar le van thar in thlen a si colh lai (Rev. 20:1). Hi raltuknak hi kum 7 harnak aa thawknak leiah a chuah ahcun, duh zong duh lo zongah, miruak cu vui hrimhrim a hau lai zeicatiah kum 1000 chung cu ram ahcun a um rih ding an si (Rev.20:4-6).

4. Ezekiel chimchungmi Gog/Magog raltuknak hi cu a mi Israel miphun a mah lei kirter thannak caah Pathian nih a hmanmi a si (Ezek. 39:21-29). Biathlam chimchung Gog/Magog ral a thawh ahcun Israel cu kum 1000 chung an Pathian sinah zumhawktlak tein an um hnu ah a si cang lai. Cucaah hi pahnih hi cu an i dang hrimhrim ko.

Gog le Magog Fianternak:

Ezekiel 38:2 ahcun “Mipa, Magog ram i a ummi Rosh, Meshek le Tubal hna siangpahrang Gog, nangmah cu kan doh”…tiah a ti. Magog ram timi hi atu Rassia ram khi a si, tiah Jewish historian Josephus nihcun a ti. Prophet Ezekiel nih a chimmi bia kha Rosh, Meshech le Tubal hna siangpahrang Gog sinah chim a rak si. “..  Rosh” timi hi a Hebrew biafang sullam cu “Uktu” tinak a si. Cucaah hi ka zawn hi Rosh or Rassia uktu tinak in “uktu bawi ngan cem” tiah leh deuh awk a si. Cucaah hi ka Baibal biafang umtuning zoh ahcun Rassia hi Muslim ram pawl he hin Israel dohnak ah tanti te dawh in a lang (hruaitu cem hmanh sit e dawh khin a um). Meshech and Tubal cu Japheth fale an si (Genesis 10:2) i atu Rassia ram ah khat lakah a ummi Georgian miphun pawl nih khin Meshek cithlah kan si, tiah an ti. Rassia timi min hi German holh a hmangmi  Scandinavian miphun an rak umnak hmun Rus in a rami a si. Tubal timi hi historian thiamsang pawl nih ‘nihin i Rassia ram kulh chung ram a rak simi Siberia ram khi a si’, tiah an ti. Ezekiel 38:5 ahcun “cun a mah he cun Persia le Kush, Put...”tiah a chap than. Hi hna zong hi Israel dotu ralkap bu ah i telve dingin, chimchung a si. Baibal chan “Persia” timi kha nihin Iran ram khi a si. Nihin Iran dirhmun kan zoh tikah Rassia he sipuazi lei in siseh, ralkap leiin siseh, fek tein pehtlaihnak an ngei. Iran nih hin Israel khi, an miphun ningin, hrawh an duh hna.  “Kush ram” timi hi cu nihin Ethiopia le Sudan hna ram khi a si. Sudan cu nihin ahcun Muslim nih an uk i fak piin Israel a ral chanhmi ram an si.

Vawleicung Biaknak Ngan Cem Pathum Hna Nih Gog le Magog Ral Kong An Zumhning:

Muslim Zumhning: Muslim Cathiang Quran nih a chimning ahcun “Gog le Magog” raltuknak ahhin Israel an sung lai i Muslim an awng lai, ti a si. Cun an mah Muslim khi Gog le Magog nih tuk dingmi in an i chim. Hi bantukin Muhamad nih a chim hi Medina ah a rak um ve mi Judah minung hna sinin Gog le Magog raltuknak ah Muslim an sung lai, timi a rak theih ruangah, an mah (muslim) awng dingin a chimmi a rak si tiah, a zumtu zong an um ve.

Judah mi Zumhning: Judahmi zumhning, Rabi catialtu hna chimning ahcun Gog le Magog ral cu “ni donghnak ah” vawlei cung ram tampi ikhawm in Israel ram an tuknak ni a si, ti a si. Judah mi nih an zumhning ahcun Gog le Magog ral cu an hngah pengmi Messiah rat thannak caan he aa pehtlaimi a si. Rabi catialtu hna nih an dihlakin an ihrawm ciomi pakhat cu “Israel cu siangpahrang hmanh ngei loin, hnangam emem in, an thu ko ee an ti lai i, Armilus timi ralbawipa hruainak in vawleicung ram 71 an ikhawm lai i Israel an doh lai. Joshep fapa Messiah cu Jerusalem biakinn a sak dih hnuah Antichrist, Armilus nih a thah lai. Cu dihcun Israel cu caan zei maw cen chung, fak piin hrem a si lai i, cu hremnak cu David fapa Messiah nih Armilus a thah tikah a dih te lai: cun Messiah nih a pennak cu a thok colh lai, tiah an ti. An nih zumhning ahcun Muslim an sung i Israel nih teinak an hmuh.

Khrihfa Chimning: Baibal nih a chimmi hi Muslim le Judah mi nih an chimmi he aa lo deuh lo. Baibal nih a chimning ahcun nichuah chaklei ram (Rasia le Iran ‘Persia’ telchih in)  nih vawlei cungah ralkap an khawmh lai i, ram tampi fawnh ralkap bu nihcun, Israel cu an tuk lai. Asinain a donghnak ah Pathian nih Israel aiawh in , ral an ral cu a tei piak hna lai, tiah a ti. (Ezekiel 38-39).

Pathian Nih Prophet Kaa In A Rak Chimchungmi Cu Tling Dawh A Si Maw?

Prophet Ezekiel nih Pathian bia a rak phuan hi BC 560-590 hrawngah a si. Atu 2014 in kan tuak a si ahcun kum 2600 hrawng a rau cang. Kha lio caan ah, aa palh kho lomi, Pathian nih a rak chimchungmi kha  tling dawh a si maw si lo, tihi nihin kan vawlei thi sining hmangin zoh/check a haumi a si. Israel miphun tuanbia hi tha tein ruah ahcun ngaihchia taktak a si:

Solomon siangpahrang chan dih khan Israel ram cu then hnih ah then a si. Thlanglei pennak (Israel) cu Assyria kut ah 722 B.C ah a tla i, Caklei pennak (Judah) cu 586 B.C ah Babylon nih an lak hna i, an Jerusalem biakinnpi zong, an rak hrawh piak hna. Babylon ah kum 70 chung sal an tang hnuah Cyrus nawlpeknak in Jerusalem biakinn sak than dingin kirter an rak si. Cu lio ahcun an ram cu miphun dang hna nih an rak umnak cang caah, thah dih an rak timh hna. Cucaah fakpi in ral an rakdo i an mah ram cia lak thannak ah an thisen tampi a rak luang.

Harsa ngai in ral an tei i an mah ram teah caan sau hmanh an um manh hlanah Rome pennak hungtho than kaw an siangpahrang Messiah AD 33 kum ah an thah piak hna i, Jerusalem biakinnpi zong AD 70 ah an hrawh piak hna hnuah, an ram in an dawi than hna i vawlei cung khuazakip ah an thekdarh dih hna. A hohmanh nih aa khawm kho than dingin an ruah ti hna lo hnuah Pathian nih a biakam a tlinter i May 14, 1948 ah Israel cu ram (nation/state) ah a hung cang than. Cu khuazakip ah an tekdarh chung ahcun an kiangkap ah a ummi Abraham fapa Ishmael le Isak fapa Esau citlak pawl nih khan an ram cu an rak hlumh dih cang ai. Cu hna pawl nih Israel ram an hlumh lio caan thengte ahcun Muslim pawl nih ram rak la ve hna kaw, Ottoman Empire uknak tangah Palestine ram cu a dihlakin a tlak dih caah cu hrawng ram vialte cu Muslim ah an rak cang dih ai. Israel miphun nih kan mah ram a si tiah cu mi hna cu thawl an timh hna nain cu mi hna nihcun kan pupa Abraham le Isak umnak ramte a si ve ko, tiah an kian duh nemman ve hna lo.

Cucaah khat le khat dawichuah an i zuam i nihin nitiang an caah daihnak timi a um kho ti lo. Ral an itu zungzal ko. Hi bantuk dirhmun an dir lio caan ahhin Israel miphun nih zeidang vialte nakin a poi bikah an ruahmi cu an Pathian Biakinn thiang Jerusalem Biakinnpi an sak khawh lomi hi a si. David siangpahrang pa chan kan zoh tikah Jerusalem biakinn saknak hmun cu Pathian le Abraham biakamnak an rak tuahnak Moriah tlang cung bakah a si ca le Pathian nih aa thim hrimhrimmi hmun a si caah an duhnak poah ah Biakinn sak awk a tha lo. Jerusalem biakinn hmun thengte ah khan an sak a hau. Sihmanhsehlaw Solomon nih Jerusalem biakinnpi a rak saknak hmun thengte ah Muslim pawl nih biakinn nganpi an sak i cucu “the Dome of the Rock” an timi, vawleicung Muslim nih an ngeihmi hmun thiang vialte lakah a thiang bik pathumnak ah an chiah mi biakinnpi khi si. Muslim pawl zumhning ahcun prophet Muhammad hi The Dome of Rock biakinn hin van ah a rak kai, tiah an zumh. Cun Islam biaknak hi a dikhmanmi a si, tiah hi kaa hmun ahhin, Khfihfa Baibal chung langhtermi prophet pawl le a mah Bawipa hrimhrim nihhin cohlannak/fehternak an tuah, tiah an zumh fawn. Cu tluk cun Muslim caah a sunglawi mi Biakinn a si. Cu bantuk thiamthiam in Judah miphun hna caah, cu ka hmun cu, an Pathian nih a mah sinah raithawinak le biaknak vialte peknak hmun biakinn saknak ding hmun ah, aa thimmi a si ve caah le an pupa chan in an biakinnpi um pengnak hum thiang a si caah a sunglawi tuk chinchin ve hoi. Khuazei ram an um hmanh le zeibantuk harsaatnak an ton hmanh ah Israel mi nihcun Jerusalem biakinn hoih in thla an rak cam peng kha mu. Cucaah biakinn hmun an icuh ruangah hin voitam tuk an ikap cang i, thisen tampi zawng a luang cang.

Zeibantuk hmanh sisehlaw, Baibal chimchung ning tein Jerusalem biakinn a pathumnakpi cu, a saknak ding hmun teah, sak than hrimhrim a hau. Sihmanhsehlaw cu kaa hmun ah Jerusalem biakinn ,Judah miphun nih, an sak khawhnak hnga ding ahcun atu “the Dome of the Rock” biakinnpi khi an hrawh hmaisa a hau: hihi a poi tukmi cu a si. Vawleicung Muslim dihlak nih, aw khat tein, Israel nih the Dome of the Rock biakinn fahnak a pek ahcun, a herh ahcun vawlei pumpi ral zong kan tho lai, tiah an aukanh cang. Cucaah Baibal nih fiang tein a chim chungnak um hlah hmanhsehlaw Gog le Magog (Muslim ram le Israel) ralpi cu Jerusalem biakinn saknak le “the Dome of the Rock” biakinn hrawhnak karlak buainak ruangah hin a chuak te lai, tihi nihin khuaruat khomi vialte nih an zumh ciomi a si cang.

Israel ram cu Jerusalem biakinn saknak ding caah aa ready tuk cang. A herhmi vialte aa chiah cia dih cang. Atu ah a baumi cu saknak caah “UN permission” te lawng hi si ko cang. Asinain hi permission hi a ralai mi Antichrist nih a pek te dingmi a si, tiah Baibal nih a ti. Antichrist chuaknak ding hi zeitluk in dik a hi hlah rih hnga. Hlah tuk dawh a si lem ti lo…

Cucaah vawlei thil umtuning zoh ahcun kum 2600 luan ciaah rak chimchungmi hi tlin taktak dawh a si ko. Kan nih kan rian cu zeibantuk caan zong phan sehlaw Pathian caah timh cia tein um hi a si ko. A caan a luan hnuah aaa…kaa ngaichih tuk tinak cha cun, nihin a caan a um lio teah a rian a limmi si i zuam hi a herhmi a si.